ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ : ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਕਤਰ ਨੇ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਟੌਤੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਪੈਟਰੋਨੇਟ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. (Petronet LNG) ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ 10 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੁੱਟ ਗਏ।
ਕਿਉਂ ਰੋਕੀ ਗਈ ਸਪਲਾਈ?
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਪਲਾਂਟ 'ਤੇ ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਡਰੋਨ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਉਤਪਾਦਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਤਰ ਨੇ 'ਫੋਰਸ ਮੇਜਰ' (ਅਟੱਲ ਸਥਿਤੀਆਂ) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਰੋਕਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੈਟਰੋਨੇਟ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਨੇ ਵੀ ਕਤਰ ਐਨਰਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਟੈਂਕਰਾਂ ਬਾਰੇ ਿਸ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਹਾਹਾਕਾਰ
ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਟਰੋਨੇਟ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸ਼ੇਅਰ 10% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ 273 ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਹ 309.15 ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਅਸਰ?
- ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ 'ਚ 40% ਕਮੀ: ਭਾਰਤ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 2.7 ਕਰੋੜ ਟਨ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ 40 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਇਕੱਲੇ ਕਤਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਟੌਤੀ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ 40% ਤੱਕ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।
- ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਖਾਦ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ: ਇਸ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਖਾਦ (fertilizer) ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਹੁਣ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬੱਦਲ ਮੰਡਰਾ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਸੀਐਨਜੀ (CNG) ਤੇ ਪੀਐਨਜੀ (PNG): ਫਿਲਹਾਲ ਗੈਸ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਰਿਟੇਲ ਸੀਐਨਜੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਥਿਤੀ ਲੰਬੀ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਤਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੋਇਆ ਬੰਦ
ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ (Hormuz Strait) ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਗਭਗ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ 54% ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਅਤੇ 50% ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗੇਲ (GAIL) ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ (IOC) ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਗੈਸ ਖਰੀਦਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
Credit : www.jagbani.com
