ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਈਰਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਰਮਿਆਨ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਵਿਚਾਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਰੂਟ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ (Strait of Hormuz) ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ 50 ਫੀਸਦ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਤੇਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ
ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ, ਗੈਸ, LPG ਅਤੇ LNG ਦਾ ਲਗਭਗ 25 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਟਾਕ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਵਪਾਰਕ ਭੰਡਾਰਾਂ, ਰਣਨੀਤਕ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਭੰਡਾਰ ਲਗਭਗ 40-45 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਮੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਪਾਦੁਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਭੂਮੀਗਤ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 5.33 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰੂਟ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 100 ਤੋਂ 120 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 95 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 105 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ 88 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 96 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਯੋਜਨਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰੂਸ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮਚੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਲਗਭਗ 95 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਰੂਸੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਂਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਖਰੀਦ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਇਸ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੈਰ-ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ (Non-oil exports) ਦਾ 10% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ, ਚਾਹ, ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਫਲਾਈਟ ਰਾਹੀਂ 149 ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ।
Credit : www.jagbani.com
