ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ : ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੰਗਬੰਦੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ 14 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜਾਈ ਇੰਨੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਰਾਹੀਂ ਨਵੇਂ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਬਾਰੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੰਡਨ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਮੂਹ (LSEG) ਦੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਡੇਟਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਸੇ ਹੋਏ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਟੈਂਕਰ ਅਜੇ ਵੀ ਖਾੜੀ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵਲੋਂ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਭੀੜ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਵੀ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਖਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਜਹਾਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਕੇਪਲਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਤਕ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 187 ਭਰੇ ਹੋਏ ਟੈਂਕਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 17.2 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅੇਤ ਰਿਫਾਇੰਡ ਉਤਪਾਦ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਹਾਰਮੁਜ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸੇ ਹਨ ਕਿੰਨੇ ਜਹਾਜ਼ ?
ਜਹਾਜ਼ ਟਰੈਕਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਕਪਲਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ 187 ਲੋਡ ਕੀਤੇ ਟੈਂਕਰ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਜੋ ਲਗਭਗ 172 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਰਿਫਾਇੰਡ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਰਟਮੈਕਸ ਐਫਜ਼ੈਡਸੀਓ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ ਰਿਸਰਚ ਡੇਜਿਨ ਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਹਾਜ਼ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਸ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਰਬ ਖਾੜੀ ਲੋਡਿੰਗ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ। ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਟਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ਕਿੰਨੀ ਸਥਿਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣਗੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਦੂਤ, ਅਬਦੁਲਰੇਜ਼ਾ ਰਹਿਮਾਨੀ ਫਜ਼ਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਹਾਜ਼ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ
ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ BIMCO ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਖੀ ਜੈਕਬ ਲਾਰਸਨ ਨੇ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਦਯੋਗ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖਾੜੀ ਛੱਡਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 20 ਫੀਸਦ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਅਤੇ LNG ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਹਾਜ਼ ਮਾਲਕ ਇਸ ਸਮੇਂ "ਉਡੀਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੇਖੋ (Wait And Watch)" ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਗੇ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੇ ਆਰਡਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤੇ। ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ, ਚਾਈਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਫਸ਼ੋਰ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (CNOOC) ਨੇ ਵੀ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਕਦੋਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇਗਾ।
Credit : www.jagbani.com
